|
1. Wat is het verschil tussen normaal afvallen en ondervoeding?
Normaal gesproken breekt het lichaam bij afvallen alleen maar vetweefsel af. Er zit een natuurlijke rem op de afbraak van andere stoffen. Zwembandjes, vetrolletjes en onderkinnen verdwijnen.
- Maar wie ziek is, kiest er om te beginnen niet zelf voor om minder te eten.
- Ook kan bij ziekte de opname van sommige voedingsstoffen verminderd zijn.
- Het grootste verschil is dat bij ziekte eiwit wordt afgebroken. De natuurlijke aanpassing van het lichaam die er is bij lijnen valt weg. Hoe zieker de patiënt, hoe sneller de afbraak. Eiwit is echter essentieel voor een goede opbouw en werking van spieren en organen. Verlies van eiwitmassa betekent verlies van orgaanfunctie.
2. Wat heeft een volwassene aan voeding nodig?
Aanbevolen hoeveelheid voedingsmiddelen voor gezonde volwassenen:
3. Wat heeft iemand boven de 70 jaar aan voeding nodig?
Aanbevolen hoeveelheid voedingsmiddelen voor gezonde ouderen > 70 jaar:
4. Waarom is het meten van het gewicht zo belangrijk?
Het gewichtsverlies de graadmeter is voor ondervoeding en is gemakkelijk uitvoerbaar.
5. Behalve meten van het gewicht is toch ook het gewichtsverloop van belang?
Ja, het gewichtsverloop is ook zeker van belang, als u eenmaal te maken heeft met ongewenst gewichtsverlies wordt hier ook altijd naar gevraagd. Neem dan ook altijd contact op met een diëtist als er sprake is van gewichtsverlies. Zij kan, met meer kennis, voor u een juist voedingsadvies op maat verstrekken.
6. Wat is een goede voedingstoestand en waarom is dat belangrijk?
Het lichaam heeft een goede voedingstoestand als het elk moment over voldoende energie, eiwitten, vitamines en mineralen kan beschikken. Een goede voedingstoestand is een voorwaarde om gezond te blijven. Bij kanker is een goede voedingstoestand een voorwaarde om zo goed mogelijk in conditie te blijven. Een goede voedingstoestand kan worden bereikt als de voeding elke dag voldoende noodzakelijke voedingstoffen bevat. Je voelt je beter, bovendien is de weerstand van het lichaam tegen infecties groter.
7. Wanneer spreken we van ondervoeding?
- Bij meer dan 5% ongewenst gewichtsverlies binnen 1 maand
- Bij meer dan 10% ongewenst gewichtsverlies binnen 6 maanden
Bij gezonde mensen bestaat gewichtsverlies als gevolg van hongeren vooral uit verlies van vetmassa, dit duidt dus niet op ondervoeding.
8..Verminderde en slechte eetlust, waar ligt dat aan?
Gebrek aan eetlust kan het moeilijk maken om genoeg te eten. Slechte eetlust komt regelmatig voor bij chronische ziekten en kanker. Er zijn een aantal oorzaken voor aan te wijzen. Zoals de ziekte, de behandelingen, medicatie, vermoeidheid, pijn, angst en spanningen rondom het ziekteverloop.
9. Hoe komt het dat je afvalt?
Je valt af als met het eten minder energie (calorieën) opgenomen wordt dan het lichaam verbruikt. Het lichaam moet dan reserves aanspreken, waarbij bij ziekte voornamelijk spieren af worden gebroken.
10. Wat kun je doen om afvallen te stoppen?
- Neem verspreid over de dag vaak kleine tussendoortjes en sla geen maaltijden over
- Neem tussendoor iets extra's, bijvoorbeeld een blokje kaas, schaaltje yoghurt met vruchten, een milkshake, plakje cake, extra biscuits of 1 sneetje koek
- Besmeer de boterhammen met ruim boter of margarine
- Gebruik volle melkproducten
- Neem geen grote hoeveelheden in een keer, een vol bord staat tegen
- Probeer de eetlust op te wekken door een kopje bouillon of een glas wijn voor de maaltijd
11. Te moe om te eten, is er voor vermoeidheid een oplossing?
Veel patiënten hebben last van vermoeidheid. Vermoeidheid kan na de behandeling lang aanhouden vooral na bestraling. Sommige patiënten zijn te moe om te eten. Niet alleen in het doen van boodschappen en het klaarmaken van de maaltijden, maar ook kauwen en slikken kost inspanning.
- Bij vermoeidheid kunnen kant-en-klaarmaaltijden een oplossing zijn.
- Vloeibare voeding zoals soep, pap en vla kost minder moeite
- Er bestaan verschillende diensten die warme maaltijden thuis bezorgen.
12. Is het verkeerd om kant-en-klaarmaaltijden te gaan gebruiken?
Er is geen enkel bezwaar om kant-en-klaarmaaltijden te gebruiken, als er maar wel voldoende variatie in de maaltijden aangebracht wordt. Kant-en-klaarmaaltijden kunnen bij vermoeidheid gemakkelijk zijn; geen boodschappen doen en de maaltijden zijn vlug klaar voor gebruik. Kant- en klaarmaaltijden zijn tegenwoordig over het algemeen van uitstekende kwaliteit.
13. Zijn er ook tips voor een droge en pijnlijke mond?
Als de speekselklieren of het slijmvlies in de mond beschadigd zijn wordt er minder of geen speeksel gemaakt. Eten met een droge mond is lastig en pijnlijk. Door gebrek aan speeksel kan er een vieze aanslag in de mond ontstaan. Een droge mond is meestal tijdelijk, maar kan helaas ook blijvend zijn als bij radiotherapie een groot deel van de speekselklieren is bestraald.
Tips voor een droge en pijnlijke mond:
- Spoel je mond regelmatig of drink heel vaak een klein beetje (veel drinken heeft geen zin)
- Houd zonodig de mond vochtig met een mondsproeier
- Zorg voor een goede mondverzorging
- Kauwen en zuigen stimuleren de speekselklieren om dun, waterig speeksel te produceren
- Gebruik bij de warme maaltijd met veel jus of saus of pasta's met saus
- Bij een pijnlijke mond laat dan hete dranken afkoelen of voeg koud water toe
- Soms zijn ijs en ijskoude gerechten plezierig doordat de kou enigszins verdoofd
- Vermijd scherpe kruiden en specerijen
- Gebruik bij een pijnlijke mond geen zure gerechten en koolzuurhoudende dranken, deze producten hebben een lage zuurgraad.
- Romige gerechten zoals pudding, vla, roomkwark en roomyoghurt worden in het algemeen goed verdragen.
14. Wat is te doen tegen hinderlijke slijmvorming?
Na een keeloperatie, tijdens bestraling van het keelgebied, longen en slokdarm kan ernstige slijmvorming optreden.
Speeksel wordt dan taai en dik, waardoor het moeilijk weg te slikken is. Melk geeft soms een plakkerig gevoel, bij zure melkproducten komt dit minder voor. Ook bij toedienen van klinische voeding kan er veel slijmvorming en ook schuim optreden.
Tips bij hinderlijke slijmvorming:
- Goede mondverzorging
- Taai slijm voor de maaltijd met een tissue verwijderen
- De mond regelmatig spoelen met koolzuurhoudend mineraalwater of water met citroensap
- Een mondsproeier kan een goed hulpmiddel zijn
- Friszure producten gebruiken, zoals komkommer, ananas en augurk
15. Wat is te doen tegen diarree?
Diarree is geen ziekte, het is een teken dat er iets aan de hand is in het maagdarmkanaal. Het heeft dus altijd een oorzaak. Ziekte, bepaalde medicijnen en de behandeling kunnen effect op de darmen hebben, daardoor kan diarree of soms juist obstipatie ontstaan. Diarree kan ook ontstaan door besmet voedsel of door infectie van het maagdarmkanaal.
Belangrijke tips bij diarree:
- Veel drinken
- Voldoende zout gebruiken
- Kleine veelvuldige maaltijden goed over de dag verdeeld
- Gewoon door blijven eten. Bij diarree is het beter te blijven eten, het blijkt uit ervaring dat de darmen dan sneller herstellen. Bovendien blijf je in een betere voedingstoestand
- Bij ernstige diarree, kan het gebruik van een O.R.S. drank een oplossing zijn.
16. Wat is een O.R.S. drank?
O.R.S. is een afkorting van Oral Rehydration Salts. Als O.R.S. opgelost wordt in water dan krijg je een O.R.S. drank. In de drank is suiker en zout opgelost die bij ernstige diarree verloren kunnen gaan. Door het drinken van O.R.S. drank worden deze aangevuld. De hoeveelheid diarree en de duur van de diarree wordt niet minder door een O.R.S. drank te drinken, het is bedoeld om uitdroging te voorkomen.
17. Mijn eten smaakt niet meer, wat kan ik hier tegen doen?
Onder invloed van de ziekte en de behandeling kunnen smaak en reuk verminderen of veranderen. Het eten smaakt niet meer zoals vroeger en de reuk is ook anders. "Vroeger vond ik de reuk van vers gezet kopje koffie heerlijk, nu smaakt koffie helemaal niet meer". "En de reuk van gebraden vlees maakt mij misselijk".
Na de behandeling komt voor het merendeel de geur en smaak terug.
- Zure voedingsmiddelen gaan over het algemeen het beste, zoals yoghurt, kwark, komkommer, augurken
- Probeer gewoon iets te eten wat je voor je ziekte niet lekker vond.
- Zorg voor zoveel mogelijk variatie
- Wees niet ontmoedigd als je een uur van tevoren denkt dat je trek hebt aan een haring, maar als het voor je staat dat de reuk je al misselijk maakt en de haring niet aanraakt
- Laat je eens verassen door iets lekkers van vrienden en familie
18. Misselijk van eten en drinken, wat kan ik hier tegen doen?
Vooral mensen die chemotherapie krijgen of een operatie hebben ondergaan hebben last van misselijkheid. De misselijkheid tijdens chemotherapie kan zo hevig zijn dat eten en drinken niet mogelijk is. Tijdens de therapie wordt bij deze misselijkheid extra vocht toegediend door een infuus. De misselijkheid neemt na de therapie geleidelijk af.
Tips bij misselijkheid:
- Probeer iets te eten, zodat de maag niet leeg is. Droge crackers of biscuits zijn hiervoor een goede basis
- Probeer gedurende de hele dag voldoende te drinken ( bij te weinig vochtinname wordt er te weinig geplast en is de urine donker)
- Om voldoende vocht te gebruiken is het aan te raden, om de hoeveelheid te meten
- Bij slecht slapen gebruik ‘s nachts ook vocht en kleine hapjes
- Vermijd sterke geuren zoals de geur van gebraden vlees, gebakken gerechten, schoonmaakartikelen kunnen ook tegen staan.
- Probeer tijdens de kuren de schade in te halen
- Vraag aan de arts medicatie tegen misselijkheid
19. Normaal eten lukt absoluut niet, zijn er misschien andere mogelijkheden om voldoende voeding binnen te krijgen?
Helaas lukt voldoende eten bij een groot deel van de patiënten niet. Gelukkig zijn er andere mogelijkheden om de voedingstoestand niet te laten verslechteren. Daarbij moet rekening worden gehouden dat deze voeding nooit de gewone voeding kan evenaren. Er zijn verschillende soorten drinkvoeding en dieetpreparaten in de handel, ze verschillen wat betreft smaak, samenstelling en toepassing.
De volgende mogelijkheden zijn aanwezig:
- Volledige drinkvoeding
- Sondevoeding (ook wel klinische voeding genoemd)
- Parenterale voeding als het maagdarmkanaal niet beschikbaar is.
20. Wat is eigenlijk drinkvoeding?
Volledige drinkvoeding is een vloeibare voeding die naast de normale voeding gebruikt kan worden. Deze dranken bevatten in een kleine portie een grote hoeveelheid noodzakelijke voedingsstoffen, dus ook vitamines en mineralen. Het kan gebruikt worden als je niet kan of mag eten of wanneer gewoon eten erg moeilijk is. Zes à zeven pakjes per dag leveren net zoveel als een normale dagvoeding. Als er nog wel bij gegeten wordt, kan minder drinkvoeding gebruikt worden.
21. Wat is eigenlijk klinische voeding?
Onder klinische voeding wordt sondevoeding en/of parenterale voeding verstaan.
Sondevoeding is een complete vloeibare voeding, die via een slangetje (sonde) in de maag of in de darmen komt. Sondevoeding wordt gegeven als je om een of andere reden niet of niet voldoende op normale wijze kan of mag eten. Niet meer kunnen eten kan voorkomen als bijvoorbeeld de slokdarm zo nauw is dat er geen normale voeding meer kan passeren. Niet voldoende kunnen eten kan voorkomen als bijvoorbeeld de energiebehoefte zo hoog is dat het niet lukt om dat met normaal eten en drinken extra energie binnen te krijgen. Sondevoeding bevat alle voedingstoffen die nodig zijn zoals eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines en mineralen.
Parenterale voeding is een vloeibare voeding die via een holle naald in een infuus in het bloed komt. Alle stoffen die er in zitten zijn als het ware voorverteerd, de stoffen kunnen direct door het lichaam worden opgenomen. De maag en de darmen worden niet gebruikt. Parenterale voeding wordt gegeven als het spijsverteringskanaal niet meer functioneert of volledig rust moet hebben. De voeding bevat alle voedingsstoffen die nodig zijn, ook vitamines en mineralen.
22. Is voor een operatie een goede voedingstoestand belangrijk?
Een goede conditie is van groot belang voor een operatie. Bij een goede voedingstoestand is er minder kans op complicaties, zoals infecties, en een grotere kans op goede genezing van de operatiewond. De ziekenhuisopname is beduidend korter. Kortom een goede voedingstoestand is van wezenlijk belang bij operaties.
23. Hoe snel mag je weer eten na een operatie?
Dit hangt af van het type operatie. Deze vraag kunt u het best aan de arts stellen.
24. Wat is het doel van het toedienen van klinische voeding bij ondervoede patiënten?
Het doel van toedienen van klinische voeding is:
- Een verbetering van welbevinden
- Een langere overleving
- Een vermindering van complicaties
- Handhaving of toename van de spiermassa
25. Wat kan een diëtist voor (kanker)patiënten betekenen?
De diëtist kan de patiënt ondersteunen bij:
- De zorg voor een zo optimaal mogelijke voeding en het bewaken van de voedingstoestand
- Het verstrekken van voedingsadviezen
- Het motiveren van patiënten
- Het geven van voedingsvoorlichting in verschillende stadia van het ziekteproces
- Het begeleiden van de toepassing van de adviezen, zowel voor de patiënt zelf als ook voor zijn naasten.
|
